ΕΕ-Mercosur: Εκτός λίστας η γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ – Νο1 τυρί στον κόσμο στο Taste Atlas για το 2026Στη συμφωνία η ΕΕ αναφέρει 21 ελληνικά ΠΟΠ/ΠΓΕ, ενώ στη δημοσιευμένη λίστα παρατίθενται 20 ονομασίες – Από τις Κυκλάδες μόνο η Σαντορίνη

 

Στο επίκεντρο των αντιδράσεων του αγροτικού κόσμου σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες βρίσκεται η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη), καθώς εκτός από ζητήματα δασμών και εμπορικών ρυθμίσεων, περιλαμβάνει και πρόνοιες για την προστασία ευρωπαϊκών προϊόντων με Γεωγραφική Ένδειξη από απομιμήσεις στις αγορές της Λατινικής Αμερικής.

Για την Ελλάδα, η συμφωνία προβλέπει θεσμική προστασία για 21 προϊόντα/ονομασίες ΠΟΠ–ΠΓΕ, γεγονός που θεωρείται σημαντικό για τη διασφάλιση της αυθεντικότητας και της προστιθέμενης αξίας τους σε τρίτες αγορές. Ωστόσο, η συγκεκριμένη λίστα έχει προκαλέσει προβληματισμό, καθώς δεν περιλαμβάνει πολλά ακόμη ελληνικά προϊόντα με ισχυρή ταυτότητα και εξαγωγικό ενδιαφέρον.

Ιδιαίτερη συζήτηση έχει ανοίξει γύρω από τη γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ, η οποία δεν περιλαμβάνεται στις προστατευόμενες ονομασίες, παρότι αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα τυριά της χώρας, με σταθερή παρουσία και εκτός ελληνικών συνόρων, καθώς η Ε.Α.Σ. Νάξου την εξάγει σε 18 χώρες, πολλές από τις οποίες βρίσκονται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η γραβιέρα Νάξου βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με τα καλύτερα τυριά στον κόσμο στην πλατφόρμα Taste Atlas, καταλαμβάνοντας την 1η θέση για το 2026.

Εκτός από τη γραβιέρα, κανένα από τα λοιπά πιστοποιημένα προϊόντα της Νάξου δεν περιλαμβάνεται στη λίστα, όπως το αρσενικό Νάξου ΠΟΠ, το κίτρο Νάξου ΠΓΕ και η πατάτα Νάξου ΠΓΕ.

Από τις Κυκλάδες, στη λίστα των προστατευόμενων προϊόντων περιλαμβάνεται μόνο η Σαντορίνη, μέσω της ονομασίας προέλευσης του κρασιού της.

Στο θέμα αναφέρθηκε δημόσια και ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου Δημήτρης Καπούνης, ο οποίος διατύπωσε σοβαρές ενστάσεις για τη συμφωνία. Όπως ανέφερε, η συμφωνία «προβάλλει» τα 21 προϊόντα που προστατεύονται, όμως ταυτόχρονα δημιουργεί την εντύπωση ότι όσα δεν περιλαμβάνονται στη λίστα είναι υποδεέστερα, χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη εξέλιξη ως «διαφήμιση και δυσφήμιση μαζί».

Ο κ. Καπούνης εξέφρασε προβληματισμό και για το ενδεχόμενο απομιμήσεων σε τρίτες αγορές, αλλά και για ζητήματα ανταγωνισμού και επιβαρύνσεων, τα οποία ενδέχεται να επηρεάσουν την ελληνική παραγωγή.

Σύμφωνα με το σχετικό factsheet της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει 21 γεωγραφικές ενδείξεις στη συμφωνία ΕΕ-Mercosur. Ωστόσο, στη λίστα που δημοσιεύεται στο ίδιο έγγραφο παρατίθενται 20 ονομασίες

Ακολουθεί η λίστα με τις 20 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις που προβλέπεται να προστατευτούν στο πλαίσιο της συμφωνίας:

1. Ελιά Καλαμάτας – Μεσσηνία (Καλαμάτα)
2. Καλαμάτα (ελαιόλαδο) – Μεσσηνία (Καλαμάτα)
3. Κολυμβάρι Χανίων Κρήτης (ελαιόλαδο) – Χανιά, Κρήτη
4. Σητεία Λασιθίου Κρήτης (ελαιόλαδο) – Λασίθι, Κρήτη
5. Λυγουριό Ασκληπιείου (ελαιόλαδο) – Αργολίδα
6. Κονσερβολιά Αμφίσσης – Φωκίδα (Άμφισσα)
7. Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσα – Αχαΐα (Αιγιάλεια)
8. Κρόκος Κοζάνης – Κοζάνη
9. Μαστίχα Χίου – Χίος
10. Φέτα – Ελλάδα (ΠΟΠ)
11. Μανούρι – Ελλάδα (ΠΟΠ)
12. Κεφαλογραβιέρα – Ελλάδα (ΠΟΠ)
13. Αμύνταιο (οίνος) – Φλώρινα
14. Μαντινεία (οίνος) – Αρκαδία
15. Νάουσα (οίνος) – Ημαθία
16. Νεμέα (οίνος) – Κορινθία
17. Σάμος (οίνος) – Σάμος
18. Σαντορίνη (οίνος) – Κυκλάδες
19. Ρετσίνα Αττικής – Αττική
20. Τσίπουρο – Ελλάδα (γεωγραφική ένδειξη)

Η συζήτηση γύρω από τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς αγροτικοί φορείς και παραγωγοί σε όλη την Ευρώπη ζητούν σαφείς διασφαλίσεις για τον πρωτογενή τομέα, ενώ στην Ελλάδα ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το ζήτημα της προστασίας προϊόντων με ισχυρή ταυτότητα, όπως η γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ, που αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα σύνδεσης της παραγωγής με τον τόπο και την τοπική οικονομία.

Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου το τελευταίο διάστημα έχει επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου, διεκδικώντας μία θέση στη λίστα με τα ελληνικά προϊόντα που προβλέπεται να προστατευτούν μέσα από τη συμφωνία.

Η ένταξη ενός προϊόντος στη λίστα των προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων δεν είναι τυπική λεπτομέρεια αφού πρακτικά σημαίνει ότι στις χώρες Mercosur δεν θα μπορεί να κυκλοφορεί προϊόν με παραπλανητικές ονομασίες ή μιμήσεις που «ακουμπάνε» πάνω στο brand της προέλευσης, ενώ διευκολύνεται σημαντικά και η νομική αντιμετώπιση πιθανών παραβάσεων.

Η μη συμπερίληψη, αντίθετα, δεν επηρεάζει το καθεστώς ΠΟΠ μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως αφήνει το προϊόν λιγότερο «θωρακισμένο» σε τρίτες αγορές, όπου συχνά αναπτύσσεται το φαινόμενο των «τύπου» προϊόντων ή της παραπλανητικής εμπορικής χρήσης γεωγραφικών όρων.

Γι’ αυτό και η μάχη ώστε να προστεθεί η γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ στη λίστα έχει ξεκάθαρο οικονομικό και στρατηγικό αποτύπωμα: αφορά τη διασφάλιση της υπεραξίας του ονόματος «γραβιέρα Νάξου» και τη δυνατότητα του προϊόντος να σταθεί διεθνώς χωρίς «σκιές» απομίμησης.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αποτελέσει βασικό πεδίο διεκδίκησης για την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου το επόμενο διάστημα, με στόχο την ένταξη της γραβιέρας Νάξου ΠΟΠ στις προστατευόμενες ονομασίες.