Το σχέδιο για οργανωμένη και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη

 

 Εισήγηση του Αλέξανδρου Φραντζέσκου:

«Οργανισμός Διαχείρισης & Προώθησης Προορισμού (D.M.M.O) Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων. Ένας συμμετοχικός και επιτελικός οργανισμός για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη».

1. Εισαγωγή

Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι της Νάξου,

Είμαι ο Αλέξανδρος Φραντζέσκος, ξενοδόχος με μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων και θα σας μιλήσω για την δυνατότητα και την αναγκαιότητα δημιουργίας ενός Οργανισμού Διαχείρισης και Προώθησης (D.M.M.O) για το Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων. Έναν συμμετοχικό και επιτελικό οργανισμό για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Πέρυσι, από αυτό εδώ το βήμα, είχαμε τολμήσει να σταθούμε μπροστά στον “τουριστικό καθρέφτη” του νησιού μας. Επιχειρήσαμε μια ειλικρινή, ίσως και σκληρή ματιά πίσω από τη λαμπερή επιφάνεια των αριθμών, των αφίξεων και των πρόσκαιρων υπερκερδών. Και αυτό που είδαμε δεν ήταν μόνο η επιτυχία. Είδαμε τις ανησυχητικές σκιές ενός μοντέλου ανισομερούς ανάπτυξης με τον αστικό υδροκεφαλισμό της Χώρας και παράλληλα τον σταδιακό μαρασμό της ενδοχώρας, την υποβάθμιση του λιμανιού μας που συνεχίζει εγκλωβισμένο να ασφυκτιά στον οικιστικό ιστό και να υποβαθμίζει με την σειρά του την ποιότητα ζωής κατοίκων και επισκεπτών, την απώλεια της πολύτιμης γεωργικής γης από την άναρχη δόμηση και την εξάντληση των υδατικών (και ευρύτερα των) φυσικών μας πόρων. Είδαμε με λίγα λόγια, τα πρώτα σημάδια του υπερτουρισμού να χτυπούν την πόρτα μας.

Η διάγνωση λοιπόν, έχει γίνει. Η περίοδος της διαπίστωσης των προβλημάτων πρέπει να κλείσει. Φέτος, δεν βρισκόμαστε εδώ για να ανακυκλώσουμε τις ίδιες ανησυχίες, αλλά για να απαντήσουμε σε ένα δυσδιάκριτο αλλά και κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει για το μέλλον της Νάξου: Πώς μπορούμε να περάσουμε από την ανεξέλεγκτη τουριστική μεγέθυνση και επέκταση, στον στρατηγικό σχεδιασμό και την εφαρμογή πολιτικών βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης;

Για μένα, αλλά όπως αντιλαμβάνομαι και ελπίζω και για πολύ κόσμο, όλα ξεκινούν από το όραμα. Ποια Νάξο θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές; Το δικό μας αναπτυξιακό μοντέλο όπως έχει αναλυθεί και τεκμηριωθεί εμπεριστατωμένα, δεν μπορεί να είναι άλλο από τον αειφορικό και βιώσιμο τουρισμό. Όμως, ένα όραμα χωρίς ένα στιβαρό οργανωτικό πλαίσιο διαχείρισης και διοίκησης παραμένει απλώς μια ρομαντική ευχή. Καταλαβαίνουμε, ότι η απάντηση στην ασχεδίαστη και αλόγιστη τουριστική επέκταση που βιώνουμε στις μέρες μας, δεν μπορεί να βασίζεται σε ευχολόγια ή όπως είναι το σύνηθες, σε αποσπασματικές ενέργειες. Η απάντηση απαιτεί μια βαθιά θεσμική τομή. Απαιτεί τη δημιουργία ενός σύγχρονου, στιβαρού οργανωτικού πλαισίου διαχείρισης και διοίκησης της τουριστικής δραστηριότητας, μέσα από το οποίο θα μπορέσουμε να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε σταδιακά το όραμα μας.

Καταθέτω λοιπόν σήμερα εκ μέρους της ομάδας του Δικτύου μας για τον τουρισμό, μία πλήρη επιστημονικά και νομικά τεκμηριωμένη πρόταση, για τη συγκρότηση ενός Οργανισμού Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμού (DMMO) για το Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.

2. Τι είναι ο DMMO

Οι Οργανισμοί Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμών (DMMOs – Destination Management and Marketing Organizations) αποτελούν ένα νέο (τουλάχιστον για την Ελλάδα), πρότυπο διοίκησης και διαχείρισης του τουρισμού. Αποτελούν ένα στρατηγικό εργαλείο που η ειδοποιός διαφορά από τις επιτροπές τουρισμού που προβλέπονται για τους Ο.Τ.Α και που συνήθως υπολειτουργούν στην πλειονότητα τους, βρίσκεται στο δεύτερο “M”, το Management, στη διοίκηση δηλαδή και την συνολική διαχείριση της τουριστικής δραστηριότητας σε έναν τουριστικό τόπο.
Για δεκαετίες, η τουριστική πολιτική στην Ελλάδα και κατ’ επέκταση στη Νάξο ταυτιζόταν αποκλειστικά με την προβολή ή στις καλύτερες των περιπτώσεων με το μάρκετινγκ. Με το πώς δηλαδή θα προσελκύσουμε περισσότερους επισκέπτες, αγνοώντας παντελώς το πώς θα τους διαχειριστούμε όταν φτάσουν, και κυρίως, πώς θα διαχειριστούμε τις επιπτώσεις τους στον τόπο μας.

Οι σύγχρονοι DMMOs είναι επιτελικοί φορείς που αναλαμβάνουν τη διαχείριση ενός προορισμού με απώτερο σκοπό όπως προβλέπει ο νομοθέτης, τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα τους. Έργο τους δεν είναι απλώς να αποφασίζουν για την προβολή, αλλά με συμμετοχική σύνθεση να διευκολύνουν τη συνεργασία μεταξύ των συναρμόδιων φορέων, να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, να προστατεύουν εντέλει τους φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους και να βελτιώνουν την ποιότητα ζωής τόσο του επισκέπτη όσο και του μόνιμου κατοίκου. Ο DMMO φιλοδοξεί και επιδιώκει να είναι ο “εγκέφαλος” του προορισμού, το όργανο που διασφαλίζει ότι ο τουρισμός υπηρετεί την κοινωνία και όχι το αντίστροφο.

3. Το Θεσμικό Οπλοστάσιο: Ανάγνωση και Εφαρμογή του Νόμου 4875/2021

Για πολλά χρόνια, η μόνιμη και ορθή δικαιολογία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα απέναντι στην αναγκαιότητα δημιουργίας τέτοιων οργανισμών ήταν η απουσία κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου. Αυτός ήταν ο λόγος που στη Νάξο για παράδειγμα, αν και επιδιώχθηκε κατά το παρελθόν η δημιουργία ενός ενιαίου τουριστικού φορέα, η προσπάθεια αυτή δεν ήταν εφικτό να βρει πλαίσιο ανάπτυξης και εφαρμογής. Το κενό αυτό καλύφθηκε πλέον οριστικά. Το Υπουργείο Τουρισμού, εναρμονιζόμενο με τις ευρωπαϊκές πολιτικές, προχώρησε στη θεσμοθέτηση αυτών των οργανισμών.

Με το άρθρο 4 του Νόμου 4875/2021 (ΦΕΚ Α’ 250), εισήχθη στην ελληνική έννομη τάξη η απονομή αρμοδιότητας στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) για τη διαχείριση και την προώθηση των τουριστικών προορισμών τους. Ο νομοθέτης, αναγνωρίζοντας τη δυσκινησία του στενού δημόσιου τομέα, διεύρυνε το πεδίο ευελιξίας και αποτελεσματικότητας αυτών των οργανισμών μέσω της αξιοποίησης των εταιρικών σχημάτων. Προκειμένου να επιτευχθεί μία σύνθεση δυνάμεων μεταξύ της θεσμικής ισχύος ενός Δήμου και της ευελιξίας ενός εταιρικού σχήματος, όρισε ότι οι αρμοδιότητες των DMMO θα ασκούνται είτε μέσω των Αναπτυξιακών Οργανισμών, είτε μέσω των υφιστάμενων με το παλαιό καθεστώς Αναπτυξιακών Ανωνύμων Εταιρειών Ο.Τ.Α. (όπως για παράδειγμα η δική μας ΑΡΙΑΔΝΗ Α.Ε ΟΤΑ), είτε μέσω Αστικών Εταιρειών Μη Κερδοσκοπικού Χαρακτήρα (ΑΜΚΕ).

Ο νόμος μας δίνει πλέον τα εργαλεία να έχουμε μία ολοκληρωμένη διοίκηση του τουρισμού που θα στηρίζεται στη συνέργεια δημοσίου, φορέων και ιδιωτών και με επιστημονικά δεδομένα να προχωράει στην εφαρμογή πολιτικών. Μας επιτρέπει να συστήσουμε δηλαδή έναν φορέα με νομική προσωπικότητα και επιχειρησιακή ικανότητα. Μας δίνει το δυνατότητα και το δικαίωμα να καθίσουμε στο ίδιο τραπέζι την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τις επαγγελματικές ενώσεις, τον πρωτογενή τομέα και την κοινωνία των πολιτών εν γένει.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο DMMO δεν λειτουργεί απομονωμένα. Ο νόμος επιβάλλει τη διαρκή εναρμόνιση με την εθνική τουριστική στρατηγική του Υπουργείου και του ΕΟΤ. Αυτό αποτελεί τεράστιο πλεονέκτημα καθώς ο Δήμος μας θα μπορεί να αξιοποιεί δωρεάν τα διεθνή δίκτυα προβολής του ΕΟΤ, αρκεί οι δράσεις μας να είναι πιστοποιημένες και ευθυγραμμισμένες με το εθνικό αφήγημα της βιωσιμότητας.

4. Το Επιχειρησιακό Όχημα: Η Σύσταση μιας ΑΜΚΕ ως Στρατηγική Επιλογή

Γίνεται αντιληπτό ότι η ίδρυση ενός νέου, υγιούς και ευέλικτου φορέα είναι πλέον εφικτή και αποτελεί μονόδρομο και για τη Νάξο. Προκειμένου να λειτουργήσει ο DMMO αποτελεσματικά, χωρίς τα βάρη και τις αγκυλώσεις του παρελθόντος, ως επιτροπή τουρισμού του δικτύου προτείνουμε τη σύσταση μιας Αστικής Μη Κερδοσκοπικού Χαρακτήρα Εταιρείας (ΑΜΚΕ).

Η επιλογή μιας ΑΜΚΕ, όπως ρητά προβλέπει ο Νόμος 4875/2021, αποτελεί κατά την γνώμη μας την ιδανική λύση για τη δημιουργία ενός «καθαρού» και συμμετοχικού σχήματος. Σε αντίθεση με παλαιότερα εταιρικά σχήματα που ενδεχομένως αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα ή βρίσκονται υπό εκκαθάριση (όπως συμβαίνει και με την δική μας Αναπτυξιακή Εταιρεία Αριάδνη), μια νέα ΑΜΚΕ προσφέρει μια αφετηρία χωρίς χρέη και δεσμεύσεις. Επιπλέον, η μορφή της ΑΜΚΕ διευκολύνει τη σύμπραξη του Δήμου με άλλους θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς ενισχύοντας τον συμμετοχικό χαρακτήρα του Οργανισμού.

Πώς μπορεί να γίνει αυτό πρακτικά; Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων μπορεί να προχωρήσει στη σύσταση μιας ΑΜΚΕ η οποία στο καταστατικό της θα προβλέπει ρητά τη λειτουργία της ως DMMO. Είναι μια διαδικασία άμεση και απολύτως εφαρμόσιμη. Ο φορέας αυτός θα διαθέτει την ευελιξία του ιδιωτικού δικαίου ώστε να προσλάβει για παράδειγμα εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, και ταυτόχρονα θα φέρει την ισχύ και το θεσμικό κύρος του Δήμου.

Μέσω της ΑΜΚΕ, ο Δήμος θα μπορεί πλέον νόμιμα και με ταχύτητα να μεταφέρει πόρους για την εκτέλεση του τουριστικού έργου. Το “εργαλείο” θα είναι οι Προγραμματικές Συμβάσεις που επιτρέπουν στον DMMO να διαχειρίζεται κονδύλια για την προβολή και τη βιωσιμότητα, παρακάμπτοντας τις αγκυλώσεις της κλασικής δημόσιας διοίκησης.

Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να τονίσω ότι ως Δίκτυο για τη Βιώσιμη Νάξο, η επιτροπή για τον τουρισμό, δεν μείναμε μόνο στην συζήτηση και την έρευνα. Έχουμε ήδη πραγματοποιήσει τις πρώτες θεσμικές επαφές, τόσο με τη Δημοτική Αρχή όσο και με τον Έπαρχο Νάξου, θέτοντας επισταμένως την αναγκαιότητα αυτού του σχεδιασμού. Είδαμε μια ειλικρινή και θετική ανταπόκριση. Αυτό μας επιτρέπει να ευελπιστούμε βάσιμα ότι, από κοινού και συντονισμένα, θα συμφωνήσουμε καταρχήν στο μοντέλο διοίκησης και τη στρατηγική δημιουργίας και κατόπιν θα προχωρήσουμε άμεσα τις θεμέλιες διαδικασίες.

5. Η Δομή: Πώς Στελεχώνεται ο DMMO

Για να λειτουργήσει αυτό το πολυδιάστατο έργο, ο Οργανισμός έχει μία αυστηρή και διττή δομή:

Α. Το Συμβούλιο Εταίρων (Stakeholders Board): Είναι το όργανο λήψης των στρατηγικών αποφάσεων. Εκεί συμμετέχουν θεσμικά οι εκπρόσωποι του Δήμου, και μπορούν επίσης να εκπροσωπούνται οι τουριστικοί και παραγωγικοί φορείς όπως για παράδειγμα η Ένωση Ξενοδόχων, η μαζική εστίαση, η ΕΑΣ Νάξου, ιδιώτες και εκπρόσωποι της Κοινωνίας των Πολιτών (π.χ. περιβαλλοντικοί/πολιτιστικοί σύλλογοι κ.α), και όσοι τελος πάντων κρίνονται απαραίτητοι, βάσει της στρατηγικής δημιουργίας και του μοντέλου διοίκησης που θα αποφασιστεί. Γίνεται αντιληπτό ότι το συμβούλιο συνιστά μια απόλυτη έκφραση συμμετοχικής διακυβέρνησης με στρατηγικό εταίρο το Δήμο.

Β. Η Εκτελεστική Ομάδα (Executive Team): Αφορά το τεχνοκρατκό μέρος με το μόνιμο στελεχειακό δυναμικό του οργανισμού. Για τον λόγο αυτό η στελέχωσή της πρέπει να είναι αυστηρά τεχνοκρατική, μακριά από πελατειακές λογικές. Ο DMMO έχει ανάγκη από έναν πιστοποιημένο Destination Manager, Data Analysts (Αναλυτές Δεδομένων) για τη λειτουργία του Παρατηρητηρίου, ειδικούς στον Στρατηγικό Σχεδιασμό (Spatial Planners) και ικανά στελέχη ψηφιακού μάρκετινγκ. Μέσω της ΑΜΚΕ, οι προσλήψεις αυτές μπορούν να γίνουν με την ταχύτητα και την ευελιξία του ιδιωτικού τομέα.

6. Ανάλυση Σκοπών και Αρμοδιοτήτων: Τι θα κάνει ο DMMO στην πράξη

Ας δούμε συνοπτικά τους σημαντικότερους σκοπούς που ο ίδιος ο νόμος (Άρθρο 5, ν.4875/2021) αναθέτει στους DMMOs και πώς αυτοί μεταφράζονται για τις ανάγκες της Νάξου:

Στρατηγικό Σχέδιο Βιώσιμης Ανάπτυξης: Ο πρωταρχικός σκοπός του DMMO αφορά την αρμοδιότητα και την υποχρέωση του για την εκπόνηση του Τοπικού Σχεδίου Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (LITDP). Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ο DMMO με την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών φέρουσας ικανότητας αλλά και τη χρήση όλων των εργαλείων που διαθέτει, θα παρεμβαίνει στη χωροταξική οργάνωση του τουρισμού, τις τουριστικές ροές, την προστασία της γεωργικής γης και των οικοτόπων κ.α.

Επιστημονική και Τεχνική Υποστήριξη: Ο DMMO παρέχει επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση στον Δήμο με στόχο τον εξορθολογισμό και την αμεροληψία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

Παρακολούθηση Υποδομών: Ο νόμος δίνει ρητά την αρμοδιότητα της μελέτης και παρακολούθησης, της αναβάθμισης και του εκσυγχρονισμού των υποδομών και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Ο DMMO θα παρακολουθεί για παράδειγμα τις αντοχές του βιολογικού καθαρισμού, των δικτύων ύδρευσης και της οδοποιίας, συνεργαζόμενος με την Τεχνική Υπηρεσία. Στόχος η προληπτική αντιμετώπιση προβλημάτων και η διαρκής “ωρίμανση” των υποδομών.

Τοπικά Σήματα Ποιότητας & Clusters: Ο DMMO αναλαμβάνει τη δημιουργία και διαχείριση τοπικών σημάτων ποιότητας, καθώς και την τεχνική υποστήριξη σε συνεργατικούς σχηματισμούς επιχειρήσεων (clusters). Αυτό είναι το εργαλείο διασύνδεσης του τουρισμού με τον πρωτογενή και τον δευτερογενή τομέα, με στόχο τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στην παραγωγή, και την ενίσχυση των αγροκτηνοτροφικών χωρικών ενοτήτων.

Ανάπτυξη Ερευνητικού Έργου: Ο Οργανισμός πρέπει να αναλύει διαρκώς την αγορά. Ο νόμος προκρίνει την προσέγγιση νέων αγορών ποιοτικού τουρισμού και την ανάπτυξη των απαραίτητων παρεμβάσεων για την προσέλκυση τους.
Ο πιο φιλόδοξος στόχος που θέτει ο νόμος είναι αυτός του «Πρότυπου Τουριστικού Προορισμού». Ο DMMO έχει το δικαίωμα να καταθέσει πλήρη φάκελο στο Υπουργείο Τουρισμού ώστε η Νάξος να χαρακτηριστεί επίσημα «Πρότυπος Τουριστικός Προορισμός Ολοκληρωμένης Διαχείρισης».

Αν η Νάξος λάβει αυτόν τον χαρακτηρισμό (αποδεικνύοντας ότι έχει DMMO και σχέδιο βιωσιμότητας), αποκτά ειδικό σήμα από το Υπουργείο, μπαίνει σε διεθνή δίκτυα προβολής κατά προτεραιότητα και αποκτά προβάδισμα σε εθνικές και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.

Σκοπός του DMMO στη περίπτωση αυτή είναι η πλήρης προετοιμασία και κατάθεση του φακέλου συμμετοχής.

Επιπρόσθετα, ο Οργανισμός οφείλει να λειτουργεί με απόλυτη διαφάνεια και λογοδοσία, υποβάλλοντας ανά δύο έτη έκθεση με αναλυτική αναφορά για την πραγματική κατάσταση του προορισμού προς τη Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Τουρισμού.

Οι DMMOs δύνανται επίσης να σχεδιάζουν δράσεις εθελοντισμού και Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (CSR) για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Φανταστείτε τον Οργανισμό να συντονίζει τα ξενοδοχεία του νησιού σε “πράσινες” δράσεις εκτός σεζόν (π.χ. καθαρισμοί μονοπατιών, δενδροφυτεύσεις), ενισχύοντας το οικολογικό προφίλ όλων.

7. Οι Οικονομικοί Πόροι του DMMO

Επειδή η οικονομική βιωσιμότητα είναι ο ακρογωνιαίος λίθος κάθε οργανισμού, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο DMMO έχει τη δυνατότητα να αντλεί έσοδα από πολλαπλές πηγές, διασφαλίζοντας την οικονομική του αυτοτέλεια και την εύρυθμη λειτουργία του:

Συνδιαφήμιση και Συνέργειες:
Ένα από τα ισχυρότερα “όπλα” που παρέχει η νομοθεσία (Άρθρο 5, παρ. 2) είναι η αναλογική εφαρμογή του ν. 3270/2004 για τη συνδιαφήμιση. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τη Νάξο;
Ο DMMO μπορεί να συμπράττει μέσω συμφώνων ποιότητας και μνημονίων συνεργασίας (MoU) με τον ιδιωτικό τομέα (π.χ ξενοδόχους, εστίαση, ΕΑΣ Νάξου) και με tour operators ή αεροπορικές εταιρείες. Το κράτος επιτρέπει οι καμπάνιες προβολής να χρηματοδοτούνται μέχρι ποσοστού 50% από τον DMMO, τον Δήμο ή τον ΕΟΤ, και το υπόλοιπο 50% να καλύπτεται από τον ιδιωτικό τομέα.
Πρόκειται όπως γίνεται αντιληπτό για μία εισροή οικονομικών πόρων και έναν πολλαπλασιαστή εσόδων όπου ο Δήμος θα προβάλλεται με διπλάσια δυναμική, απόλυτα στοχευμένα, με διαφάνεια και υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Οργανισμού.

Ανταποδοτικά Τέλη: Μέρος των εσόδων του Δήμου από ανταποδοτικά τέλη που σχετίζονται με την τουριστική δραστηριότητα (π.χ., τέλος ανθεκτικότητας αν αυτό τελικά αποδοθεί στους Δήμους ή οποιοδήποτε τουριστικό τέλος το οποίο μπορεί να θεσπίσει ο Δήμος) μπορεί να κατευθύνεται στον DMMO.

Ίδια Έσοδα: Ο DMMO μπορεί να παράγει δικά του έσοδα παρέχοντας εξειδικευμένες υπηρεσίες. Αυτό περιλαμβάνει την πώληση ερευνών αγοράς, τη διαχείριση των Τοπικών Σημάτων Ποιότητας, καθώς και τη διοργάνωση συνεδρίων ή σεμιναρίων κατάρτισης κ.α.
Εθνικές και Ευρωπαϊκές Χρηματοδοτήσεις: Ως θεσμοθετημένο σχήμα, ο DMMO έχει την ικανότητα να διεκδικεί και να απορροφά πόρους από εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα (π.χ. ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, προγράμματα LEADER), ειδικά σχεδιασμένα για την τουριστική ανάπτυξη, την ψηφιακή μετάβαση και την πράσινη οικονομία.
Χορηγίες και Δωρεές: Ο νόμος επιτρέπει ρητά την αποδοχή χορηγιών και δωρεών από τον ιδιωτικό τομέα. Επιχειρήσεις με ισχυρό αίσθημα Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης μπορούν να στηρίξουν οικονομικά δράσεις βιωσιμότητας και ανάδειξης του προορισμού.

8. Το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού: Ο Εγκέφαλος των Δεδομένων (Άρθρα 8 & 9)

Η σύγχρονη διοίκηση δεν νοείται χωρίς αξιόπιστα δεδομένα. Γι’ αυτό τον λόγο, ο νομοθέτης (Άρθρα 8 και 9) δίνει το δικαίωμα στον DMMO να συστήσει ένα Τοπικό Παρατηρητήριο Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης.

Σκοπός του Παρατηρητηρίου είναι η μετάβαση στην «πολιτική της τεκμηρίωσης». Το Παρατηρητήριο της Νάξου θα συλλέγει και θα παρακολουθεί δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης σε τρεις πυλώνες:

Οικονομία: Ποια είναι για παράδειγμα η πραγματική κατά κεφαλήν δαπάνη; Πόσα χρήματα μένουν στην τοπική αγορά και πόσα διαρρέουν εκτός νησιού κ.α

Κοινωνία: Ποιο είναι το επίπεδο ικανοποίησης του επισκέπτη; Ποια είναι η κοινωνική ανοχή του μόνιμου Ναξιώτη απέναντι στην τουριστική πίεση κ.α

Περιβάλλον: Ποια είναι η κατανάλωση ύδατος ανά τουρίστα σε σχέση με τις διαθέσιμες ποσότητες στα φράγματα και τις γεωτρήσεις μας; Ποιος είναι ο όγκος των στερεών αποβλήτων κ.α.

Το Παρατηρητήριο συντάσσει ετήσια έκθεση, παρέχοντας στον Δήμαρχο, το Δημοτικό Συμβούλιο και τους φορείς το απαραίτητο επιστημονικό υπόβαθρο για τη λήψη αποφάσεων.

Τέλος, σε μεταγενέστερο στάδιο και σε μία ιδανική λειτουργία του Οργανισμού, μπορεί να θέσει ως στόχο τη διασύνδεση και την ένταξη του στο Διεθνές Δίκτυο των Παρατηρητηρίων Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης (INSTO) του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (UNWTO). Μια τέτοια ένταξη θα τοποθετήσει το νησί μας στην παγκόσμια ελίτ των “έξυπνων” και “πράσινων” προορισμών, παρέχοντας τεχνογνωσία και κύρος παγκόσμιου επιπέδου.

9. Η Μετάβαση στην Πράξη

Φίλες και φίλοι, φτάνοντας σε αυτό το σημείο και ακούγοντας για θεσμικά πλαίσια, εταιρικά σχήματα και παρατηρητήρια, είναι απολύτως λογικό και αναμενόμενο να αναρωτηθεί κανείς: «Όλα αυτά ακούγονται σωστά στη θεωρία. Όμως, πώς ξέρουμε ότι μπορούν πραγματικά να γίνουν πράξη στη Νάξο; Μήπως είναι άλλη μια μεγαλεπήβολη ιδέα που θα μείνει κλειδωμένη στα συρτάρια ή που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί;»

Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι και βασίζεται στην τεχνογνωσία που υπάρχει και κυρίως, στην πολιτική βούληση που είναι δεδηλωμένη ότι υπάρχει.
Η τεχνογνωσία μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω, αν πραγματικά πάρουμε από κοινού την απόφαση να περάσουμε από τις σημερινές αποσπασματικές δράσεις, στην οργάνωση και τον σχεδιασμό της τουριστικής δραστηριότητας με τη δημιουργία ενός DMMO. Δεν καλούμαστε σήμερα να ανακαλύψουμε τον τροχό, ούτε να πειραματιστούμε. Η λειτουργία των DMMOs είναι μια νομικά και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρακτική στην Ευρώπη και σταδιακά εξελίσσεται και στη χώρα μας.

Ο τρόπος για να γίνει αυτό πραγματικότητα είναι προκαθορισμένος. Όπως αναλύσαμε, έχουμε πλέον το πλήρες νομοθετικό οπλοστάσιο. Έχουμε στη διάθεσή μας το ευέλικτο νομικό σχήμα μιας ΑΜΚΕ που εγγυάται διαφάνεια, συμμετοχικότητα και ταχύτητα, μακριά από τις γνωστές γραφειοκρατικές αγκυλώσεις του στενού δημόσιου τομέα. Και το κυριότερο, έχουμε τα χρηματοδοτικά εργαλεία. Εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ, τα οποία πριμοδοτούν πλέον ξεκάθαρα, και με τεράστια κονδύλια, τους προορισμούς που διαθέτουν τέτοιους οργανισμούς. Οι πόροι υπάρχουν, αρκεί να διαθέτουμε το κατάλληλο διοικητικό σχήμα ενός DMMO για να τους διεκδικήσουμε και να τους απορροφήσουμε σωστά.

Τι χρειάζεται λοιπόν και αποτελεί την αναγκαία και ικανή συνθήκη για να περάσουμε από το στάδιο της διαπίστωσης, στο στάδιο της υλοποίησης; Μία ισχυρή, ανυποχώρητη πολιτική βούληση και πίστη στην ισχύ της συλλογικής προσπάθειας.

Η ίδρυση ενός πραγματικού DMMO απαιτεί από όλους μας να αντιληφθούμε ότι ο τουρισμός δεν είναι πλέον δεδομένος. Είναι ρευστός, είναι πολυσύνθετος και είναι εξαιρετικά ευάλωτος! Η σημερινή κατάσταση, όπου η τουριστική μας πορεία εξαρτάται από αποσπασματικές πολιτικές, ατομικές πρωτοβουλίες και τον αυτοσχεδιασμό του ιδιωτικού τομέα με την ευχή πως ‘όλα θα πάνε καλά για άλλη μια σεζόν’, πρέπει να παρέλθει αν θέλουμε να οχυρώσουμε τη βιωσιμότητα του τουρισμού και του τόπου μας.

Πρέπει πλέον να θέσουμε τις βάσεις για μία οργανωμένη και συντονισμένη διαχείριση του τουρισμού, όπου η ζήτηση, η προσφορά και ο τόπος, θα λειτουργούν με βιώσιμο τρόπο, τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά!

Πρέπει να καθίσουμε όλοι στο ίδιο τραπέζι, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι επαγγελματίες του τουρισμού, ο αγροτικός κόσμος και η κοινωνία των πολιτών και να συμφωνήσουμε σε έναν απαράβατο κανόνα: Ότι οι αποφάσεις για το μέλλον του τόπου μας θα λαμβάνονται πλέον συντεταγμένα, συντονισμένα και με βάση το μακροπρόθεσμο συμφέρον της Νάξου.

Η ίδρυση ενός συμμετοχικού και επιτελικού DMMO, είναι η μόνη μας πραγματική, θεσμική λύση για να διαχειριστούμε ολιστικά τον τουρισμό με στόχο την οικονομική και περιβαλλοντικη μας βιωσιμότητα.

Ακολουθήστε το naxostimes.gr