Γιατί ο Τραμπ πήρε πίσω το τελεσίγραφο.

 

Του Κώστα Ράπτη

Ο Ντόναλντ Τραμπ "διαπραγματεύεται” μόνος του – και είναι πολύ ικανοποιημένος από την πρόοδο της διαδικασίας...

Λίγες ώρες προτού εκπνεύσει το 48ωρο τελεσίγραφο το οποίο είχε απευθύνει προς το Ιράν, απειλώντας με πλήγματα στις ιρανικές υποδομές, αν δεν άνοιγαν τα Στενά του Χορμούζ, ο ένοικος του Λευκού Οίκου το ανακάλεσε (ακριβέστερα: το παρέτεινε κατά πέντε ημέρες), ανακοινώνοντας ότι οι δύο χώρες είχαν το προηγούμενο διήμερο "λεπτομερείς”, "παραγωγικές” και "εις βάθος” συνομιλίες για την "πλήρη και ολοκληρωτική επίλυση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή”.

Τα νέα ακούγονται πολύ ενθαρρυντικά – μόνον που από πουθενά δεν προκύπτει ότι οι συνομιλίες αυτές έλαβαν χώρα, έστω και μέσω τρίτων.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ-Μπουσάιντι, διαμεσολαβητής στις ιρανο-αμερικανικές συνομιλίες, οι οποίες διεκόπησαν όταν ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν την επίθεσή τους στις 28 Φεβρουαρίου, είναι ο μόνος άνθρωπος που θα μπορούσε να μας διαφωτίσει σχετικά.

Περιορίσθηκε όμως να αναφέρει απλώς σε ανάρτησή του στο Χ: "Όποια και αν είναι η άποψή σας για το Ιράν, αυτός ο πόλεμος δεν είναι δημιούργημά του. Προκαλεί ήδη εκτεταμένα οικονομικά προβλήματα, που φοβάμαι ότι θα επιδεινωθούν πολύ αν ο πόλεμος συνεχιστεί. Το Ομάν εργάζεται εντατικά, για να θεσπίσει ασφαλείς ρυθμίσεις διέλευσης στα Στενά του Χορμούζ”.

Από ιρανικής πλευράς δεν υπάρχει επιβεβαίωση των ισχυρισμών του Τραμπ – μάλλον το αντίθετο.

"Δεν υπάρχει καμία άμεση ή έμμεση επαφή με τον Τραμπ. Υποχώρησε, αφού άκουσε ότι οι στόχοι μας θα ήταν όλοι οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας στη Δυτική Ασία”, δήλωσε ιρανική πηγή στο ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.

Από την πλευρά της, η ιρανική πρεσβεία στην Καμπούλ ανήρτησε στο X: "Αφού η Ισλαμική Δημοκρατία απείλησε ότι σε περίπτωση οποιασδήποτε αμερικανικής επίθεσης στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν, θα στοχοποιούνταν οι ενεργειακές υποδομές ολόκληρης της περιοχής, ο Τραμπ υποχώρησε και δήλωσε ότι εξέδωσε εντολή για αναβολή της επίθεσης”.

Προφανώς ο Αμερικανός πρόεδρος αντίκρισε τα ενδεχόμενα που διανοίγονταν από την αυτοτροφοδοτούμενη δυναμική κλιμάκωσης των τελευταίων 24ώρων και δεν ενθουσιάσθηκε από το θέαμα.

Δεν πλάσθηκε τυχαία στην αμερικανική δημόσια συζήτηση το ήδη καθιερωμένο περιγελαστικό ακρωνύμιο TACO, το οποίο αναλύεται ως Trump Always Chickens Out ("Ο Τραμπ πάντοτε κωλώνει”).

Φυσικά μπορεί πάντοτε να υποψιασθεί κανείς ότι όλο αυτό δεν αποτελεί παρά άλλο ένα επεισόδιο χειραγώγησης από τον στενό κύκλο του Τραμπ των αγορών, οι δείκτες των οποίων ανεβοκατεβαίνουν ξέφρενα, κατά τον ρυθμό των αλλεπάλληλων και αλληλοαναιρούμενων δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου.

Γεγονός παραμένει πάντως ότι ο πόλεμος των τελευταίων τριών εβδομάδων διέψευσε θεαματικά όσους νόμιζαν ότι το "ιρανικό ζήτημα” επιδέχεται εύκολες στρατιωτικές λύσεις.

Αντιθέτως, επιβεβαίωσε και με το παραπάνω τα σενάρια περί οδυνηρών αντιμέτρων της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Το ότι τα τελευταία, καίτοι είχαν σαφώς προαναγγελθεί, εξέπληξαν τόσο πολύ τόσους πολλούς, μπορεί να αποδοθεί μόνο σε μοιραία αλαζονεία, που παρεμποδίζει την "γνώση του εαυτού και του αντιπάλου” – κλειδί όλων των στρατιωτικών επιτυχιών κατά τον αρχαίο Κινέζο στρατηγιστή Sun Zu.

Ενδεχομένως είναι προς το συμφέρον των Ιρανών ιθυνόντων να εμπνευσθούν αυτοί για λογαριασμό του αντιπάλου τους μια οδό ευπρόσωπης απεμπλοκής.

Κάτι παρόμοιο επιχείρησε και η Ρωσία για το ουκρανικό ζήτημα, αλλά προσέκρουσε σε ό,τι δηκτικά αποκαλεί "αμερικανική nedogovorospasobnost'”, ήτοι αφερεγγυότητα.

Προς το παρόν, ωστόσο, η Τεχεράνη δεν επιδεικνύει το παραμικρό ενδιαφέρον να διαπραγματευθεί, μετά και την εμπειρία δύο πολεμικών περιπετειών σε δώδεκα μήνες, εν μέσω συνομιλιών που αποδείχθηκαν παραπλανητικές.

Δικός της στόχος είναι πλέον, όχι η εξεύρεση ενός modus vivendi με τις ΗΠΑ, αλλά η εκρίζωση της απειλής που συνιστά η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στον Περσικό Κόλπο.

Άλλωστε, η προσωρινή εξαίρεση από τις αμερικανικές κυρώσεις, με απόφαση Σκοτ Μπέσεντ, του φορτωμένου σε πλοία ιρανικού πετρελαίου, ήταν ουσιαστικά η "ανταμοιβή” του Ιράν για μία "συμμόρφωση” που δεν είχε καν επέλθει.

Τουλάχιστον επί Ομπάμα, η προσδοκία άρσης των κυρώσεων οδήγησε τους Ιρανούς στη συνυπογραφή της διεθνούς συμφωνίας του 2015 για την αυστηρή επιτήρηση του πυρηνικού τους προγράμματος, η οποία αποτελεί παρελθόν.

Ένας επιπλέον λόγος για τον οποίο η εξαγγελθείσα κατάπαυση των επιθέσεων πιθανότατα δεν θα μακροημερεύσει είναι βέβαια οι αποκλίσεις στις στρατηγικές επιδιώξεις ΗΠΑ και Ισραήλ.

Το εβραϊκό κράτος δεν περισπάται από "ενδιάμεσες εκλογές”, ούτε ενδιαφέρεται για τη διαχείριση των ιρανικών υδρογονανθράκων την επόμενη μέρα.

Βρίσκεται στα μισά μιας πολεμικής προσπάθειας την οποία προωθούσε εδώ και είκοσι χρόνια, με στόχο την κατάλυση της τελευταίας εναπομείνασας κρατικής μηχανής που θα μπορούσε να σταθεί εμπόδιο στην περιφερειακή του ηγεμονία και την εγκαθίδρυση του "Μεγάλου Ισραήλ”.

Θα ήταν απίθανο να υπαναχωρήσει τώρα, εκτός και αν τα πλήγματα που έχει το ίδιο δεχθεί είναι μεγαλύτερα του ομολογουμένου και επιβάλλουν ανασύνταξη.

Σε κάθε περίπτωση, η αμερικανο-ισραηλινή "ειδική σχέση” προορίζεται να γίνεται όλο και πιο περίπλοκη.